Regionale specialiteiten

Benieuwd wat je waar moet proeven? Ontdek de bekendste culinaire specialiteiten van Tsjechië per regio.

Een gastronomische ontdekkingstocht

1. Valašské Frgály: de beroemde vlaaien uit Moravisch Walachije

In het folkloristische Wallachije, in Oost-Moravië aan de Slowaakse grens, behoort de frgál tot het culturele erfgoed van de regio. Deze traditionele reuzenvlaaien uit het Beskidengebergte hebben een diameter van soms wel 30 centimeter en worden al eeuwenlang volgens hetzelfde recept gebakken. Kenmerkend zijn de dunne laag gerezen deeg en de royale hoeveelheid vulling. De meest traditionele varianten zijn gevuld met peer, kwark, maanzaad, noten of stroop. In de zomer verschijnen ook seizoenssmaken zoals bosbessen en frambozen.

Wie de streek bezoekt, kan deze specialiteit proeven op markten, volksfeesten en in traditionele bakkerijen. Ook in het het openluchtmuseum van Rožnov pod Radhoštěm wordt de Wallachische bakcultuur levend gehouden. Een uitstekende plek om deze specialiteit te proeven is het jaarlijkse Karlovský Gastrofestival in Velké Karlovice, waar zelfs een wedstrijd voor de lekkerste frgál wordt georganiseerd.

2. Štramberské Uši: koekjes met een legendarisch verhaal

De beroemde Štramberské Uši (Štramberkse Oren) behoren tot de meest bijzondere lekkernijen van Moravië en kun je kopen in het schilderachtige stadje Štramberk. Volgens een legende ontstonden ze na een overwinning op de Tataren in de dertiende eeuw. Als herinnering aan deze gebeurtenis begonnen lokale bakkers koekjes in de vorm van oren te maken.

Deze geurige lekkernij wordt gemaakt van meel, honing, suiker en een mix van aromatische kruiden. De smaak doet denken aan kruidkoek of speculaas. Tegenwoordig zijn naast de traditionele variant ook versies verkrijgbaar met ijs, slagroom of zoete vullingen. De Štramberk-oren zijn beschermd als traditioneel streekproduct en een geliefd souvenir uit Noord-Moravië.

3. Hořické Trubičky: Napoleons favoriete lekkernij

Voor liefhebbers van zoetigheden is Oost-Bohemen een waar paradijs.
De geschiedenis van de Hořické Trubičky voert terug naar 1812. Volgens de overlevering vond de persoonlijke kok van Napoleon onderdak in Hořice na de Russische veldtocht. Uit dankbaarheid deelde hij het recept van een geliefde lekkernij van de Franse keizer.

Deze knapperige rolletjes worden nog altijd met de hand gemaakt. Dunne wafellagen worden besmeerd met boter en honing en vervolgens bestrooid met suiker, kaneel, cacao en noten.

4. Perník uit Pardubice

Een andere specialiteit uit Oost-Bohemen is  de Pardubice-peperkoek, een zachte honingkoek met kruiden die al sinds de renaissance wordt gebakken. In de omgeving van het kasteel Kunětická Hora kunnen bezoekers zelfs een peperkoekmuseum bezoeken.

5. Olomoucké Tvarůžky: de meest karakteristieke kaas van Tsjechië

Een van de meest bijzondere lokale producten van Tsjechië is afkomstig uit de regio rond Olomouc en Loštice: Olomoucké tvarůžky. Deze sterk geurende kaas is de enige oorspronkelijke Tsjechische kaas met een beschermde geografische aanduiding. Ooit was het eenvoudige boerenkost, tegenwoordig geldt de kaas tvarůžky als een gastronomische specialiteit. Wat deze kaas bijzonder maakt, is het extreem lage vetgehalte van slechts ongeveer 0,5 procent in de droge stof. Daardoor is het een verrassend lichte keuze vergeleken met veel andere kazen.


In het stadje Loštice, nabij Olomouc, bevindt zich nog altijd de fabriek waar deze kaas sinds de 19e eeuw wordt geproduceerd. Hier zijn ook een museum en een gespecialiseerde banketbakkerij te bezoeken. Bezoekers leren alles over het productieproces en de verrassende manieren waarop de kaas wordt verwerkt, van traditionele broodjes tot spreads, gebak en zelfs ijs. Elk voorjaar staat Olomouc bovendien in het teken van het populaire Tvarůžky Festival.

6. Třeboňse karper: trots van Zuid-Bohemen

Een van de bekendste regionale gerechten van Tsjechië komt uit Zuid-Bohemen. De Třeboň-karper wordt gekweekt in een uniek systeem van historische visvijvers rondom de historische stad Třeboň. De Třeboňse karper is een beschermd Europees streekproduct en een van de bekendste visproducten van Tsjechië. Al sinds de 19e eeuw wordt deze karper geëxporteerd naar markten in Duitsland en Oostenrijk.

De hoge kwaliteit is te danken aan de natuurlijke kweek in het schone vijverlandschap rond Třeboň. Het resultaat is stevig visvlees met een verfijnde smaak en een laag vetgehalte. 

In Třeboň serveren restaurants talloze karpergerechten, waaronder de populaire karperfrites. De karper speelt ook een belangrijke rol in de Tsjechische kersttraditie. Gefrituurde karper met aardappelsalade is voor veel Tsjechen hét kerstgerecht bij uitstek.
 

7. Praag: proef de beroemde Praagse ham

Wie aan eten in Praag denkt, denkt vaak aan de populaire trdelník. Toch is de echte lokale trots de beroemde Praagse ham (Pražská šunka). Deze delicaat roze ham kent een geschiedenis die teruggaat tot de negentiende eeuw en was zelfs geliefd aan de Europese vorstenhoven.

De ham wordt licht gezouten, subtiel gerookt en langzaam gegaard. Warm geserveerd op vers brood behoort hij tot de populairste Tsjechische specialiteiten van de hoofdstad. Vooral rond Kerstmis en Pasen vullen de geuren van vers gegrilde ham de straten en pleinen van Praag.

8. Moravische slivovice: de beroemde pruimenbrandewijn

Geen overzicht van Tsjechische streekproducten is compleet zonder slivovice. Deze traditionele pruimenbrandewijn is vooral verbonden met Oost-Moravië, waar het klimaat ideaal is voor de teelt van pruimen.

Veel families produceren hun eigen slivovitsj volgens recepten die al generaties lang worden doorgegeven. De drank maakt deel uit van het culturele erfgoed van de regio en speelt een belangrijke rol tijdens feesten en tradities.

Wie meer wil weten over deze bijzondere drank kan terecht in het Museum van Volksstokerijen in Vlčnov. Ook het Slivovice Museum R. Jelínek in de Praagse wijk Malá Strana biedt een interactieve kennismaking met de geschiedenis van de Tsjechische fruitdistillaten.

9. Traditionele řepánky van suikerbiet uit Centraal-Bohemen

In de vruchtbare regio Centraal-Bohemen in de streek rond Kolín worden al eeuwenlang suikerbieten verbouwd. Hier ontstond een bijzondere lokale lekkernij: řepánky. Deze zachte gistbroodjes zijn gevuld met maanzaad en gekookte suikerbiet, die vroeger als natuurlijke zoetstof werd gebruikt.
 
De naam verwijst naar het Tsjechische woord řepa, dat biet betekent. Tegenwoordig zijn de broodjes vooral te vinden op streekmarkten, folkloristische festivals en bij traditionele bakkerijen.

10. Pilsen: de geboorteplaats van pilsbier

Geen culinaire reis door Tsjechië is compleet zonder bier. In de West-Boheemse stad Pilsen werd in 1842 het eerste goudkleurige pilsbier gebrouwen. Hier ontstond de beroemde bierstijl die later wereldwijd werd gekopieerd.

Dankzij zacht bronwater, aromatische hop en lichte mout ontwikkelde zich een bier dat de internationale bierwereld voorgoed veranderde. Bezoekers kunnen de brouwerij van Pilsner Urquell bezoeken en meer leren over bijna twee eeuwen Tsjechische biercultuur.

11. Noord-Bohemen: de hop die Tsjechisch bier wereldberoemd maakte

De uitzonderlijke hop die Tsjechisch bier zijn verfijnde smaak geeft, komt uit Noord-Bohemen uit de regio Žatec. De wereldberoemde Žatec-hop, internationaal bekend als Saaz-hop, heeft een beschermde oorsprongsbenaming en behoort tot de meest gewaardeerde hopsoorten ter wereld.
 
De hopteelt in deze streek gaat terug tot de middeleeuwen en speelt nog altijd een belangrijke economische én culturele rol. In Žatec kunnen bezoekers het Hopmuseum en de Tempel van Hop en Bier bezoeken, waar de geschiedenis van de hopoogst en bierproductie tot leven komt.

12. Zuid-Moravië: het wijnhart van Tsjechië

Zuid-Moravië is hét wijnhart van Tsjechië. De wijnbouwtraditie gaat hier terug tot de Romeinse tijd en bijna ieder dorp beschikt over wijnkelders en eigen wijngaarden. De regio produceert vooral frisse witte wijnen, maar ook rode en roséwijnen winnen aan populariteit. In Pálava wordt de aromatische Pálava-wijn geproduceerd, terwijl de regio rond Znojmo bekendstaat om uitstekende Rieslings en Sauvignon Blancs.